in de put

Vraag jij jezelf ook de put in?

Gisteravond had ik een coachgesprek via Skype met een man van 59 met parkinson (we noemen hem even Rob). Dat doen we al enkele maanden elke 2-3 weken. Het onderwerp was deze keer ‘stress en sombere gevoelens’.

We bespraken eerst hoe die gevoelens ontstaan. Daarbij viel me een patroon op dat ik wel vaker tegenkom: Rob stelt zichzelf op zo’n manier vragen dat hij daarmee zijn eigen stress veroorzaakt. Hij vraagt zichzelf ‘de put in’.

‘Wat als’-vragen

De vragen die hij zichzelf stelt, zijn ‘Wat Als’-vragen:

  • “Wat als ik nu weer allergisch blijk te zijn voor die nieuwe medicijnen?”
  • “Wat als de arbeidsdeskundige vindt dat ik weer 20 uur per week kan gaan werken?”
  • “Wat als dit symptoom zo verergert dat ik niet meer kan auto rijden?”

En zo wist hij er nog een heleboel meer te bedenken.

‘Wat als’-vragen duwen je in de richting van doem-scenario’s. Wat als het ergste gebeurt dat ik kan bedenken? Kan ik daarmee omgaan? Houdt de wereld dan op te bestaan?

Wat levert een nare gewoonte je op?

Ik vroeg hem wat het opleverde als hij zichzelf dit soort vragen stelt. Zijn antwoord was “Helemaal niks, ik heb er alleen maar last van.” Dat is ook een gebruikelijke reactie, maar die blijkt nooit te kloppen:

Je houdt een nare gewoonte niet vol als die niks oplevert!

Als gedrag alleen maar negatief uitpakt, dan stop je er vanzelf een keer mee. Maar als je iets keer op keer blijft doen dan moet er toch ook een positief gevolg zijn. Zelfs als er ook duidelijke nadelen zijn. Anders zou je het echt niet meer doen.

(Zo levert roken een moment voor jezelf op, even pauze of een gezellig praatje met een rokende collega. Klagen levert aandacht en medeleven op. En zelfs doemdenken levert (ook) winst op.)

Dus gingen we op zoek naar het positieve dat uit doemdenk-vragen voortkomt.

Aha, dus dat levert het me op!

Rob kwam erachter dat die vragen hem behoeden voor teleurstellingen. Door zich voor te stellen dat de wereld er over 2 weken heel beroerd uitzag, kon hij 2 weken later vaststellen dat het allemaal wel meeviel. Het ging in ieder geval nooit zo slecht als hij zich had voorgesteld.

Ik vroeg hem of dat voordeel tegen de nadelen opwoog? Nee, dat was niet het geval. Eén moment van opluchting woog niet op tegen 2 weken stress, angst en slecht slapen.

Dus hij wilde wel van die gewoonte af? Ja, dat wilde hij heel graag.

Een ander soort vraag: ‘Hoe?’

Ik stelde hem voor om een ander soort vragen aan zichzelf te gaan stellen: ‘Hoe’-vragen.

En nog iets specifieker: “Hoe kan ik bereiken dat …?”-vragen.

Dit soort vragen bevat om te beginnen een doel (datgene wat je wilt bereiken) in plaats van een angst. En ze duwen je dus in de richting van oplossingen in plaats van problemen.

Dat oefenden we een paar keer. Rob merkte direct dat ‘Hoe’-vragen een veel prettiger effect hebben op zijn gevoel. Ze geven rust en vertrouwen in plaats van angst en stress.

Zo was het effect van ‘Hoe kan ik die arbeidsdeskundige duidelijk maken dat 20 uur werken niet haalbaar is?‘ duidelijk anders dan ‘Wat als ze zegt dat ik weer 20 uur moet gaan werken?

Ten slotte vroeg ik hem hoe hij zichzelf eraan zou herinneren om ‘Hoe’-vragen te stellen (in plaats van ‘Wat als’). Hij gaf aan dat hij het vanaf nu ‘gewoon’ anders ging doen. Maar dat werkt meestal niet. Dan moet je opeens iets wat je al tientallen jaren automatisch doet, consequent anders gaan doen. Dat is domweg teveel gevraagd.

Bedenk een geheugensteuntje!

Bedenk dus altijd een manier waarop je voortdurend wordt herinnerd aan je nieuwe, gewenste gewoonte. En het is heel zinnig om een week of drie tot vier (sommige coaches hanteren 30 dagen) een dagboekje bij te houden. Daarin hou je dan bij hoe goed je erin slaagt om de gewoonte te veranderen.

Uiteindelijk schreef hij ‘WAT ALS…?’ op een briefje, zette daar een groot kruis doorheen en plakte het briefje op de rand van het beeldscherm van zijn computer. En hij schreef een briefje met ‘HOE KAN IK…?’ en plakte dat erboven. (een andere, handige optie is een wachtwoord op je computer of telefoon te veranderen in zoiets als: ‘HoeK@n1k?’)

Over 2 weken hebben we weer een Skype-afspraak en ik ben heel benieuwd wat de nieuwe manier van vragen stellen hem oplevert!

Heb je hier wat aan? Is de manier van vragen stellen herkenbaar? Doe jij ook dingen waarvan je denkt dat je er alleen maar last van hebt? En kun je er aan de hand van dit artikel achter komen wat het je stiekem oplevert? (Of kun je wel wat hulp van een coach gebruiken?)

Deel jouw ervaringen dan in onderstaande comment box! Dan hebben andere lezers er ook wat aan.

Hartelijke groet,

Koen Lucas, Gezondheidscoach en -Trainer

Geef een reactie

Your email will not be published. Name and Email fields are required.